آئين چك چكو ويژه استهبان فارس یکی ازشهرهای استان تاريخى و كهن كشور است.
در اين آئين دسته عزاداران با لباس هاى سياه يك دايره دور حوض حلقه مى زنند و در فاصله يك قدم مى گردند، در ميان دست هايشان چوب هاى كوچكى وجوددارد. در ميانه مرثيه خوان ايستاده و مى خواند:
اين دل تنگم عقده ها دارد        گوييا ميل كربلا دارد
مردان سياهپوش چوب ها را به بالاى سر مى برند و بر هم مى سايند و با آهنگ مرثيه خوان تكرار مى كنند      این دل تنگم عقده هاداردصداى چك چك چوب ها با صداى مرثيه خوان در هم مى پيچد.
آئين نمايشى چك چكو هر ساله در استهبان فارس در ظهر عاشورا برپا مى شود.اين آئين شكلى سمبليك از اتفاقاتى است كه پس از شهادت سرور آزادگان جهان حضرت اباعبدالله الحسين(ع) برپا مى شود. مردم اين شهر همسايه زاگرس معتقدند براساس روايت مورخين پس از شهادت امام حسين (ع) لشكريان يزيد به دستور شمر لعين با اسب هايشان بر جنازه شهداى كربلا مى تازند و آئين چك چكو، واكنش به سم كوبى اسبان اشقيا بر بدن هاى مطهر اوليا است.
آئين نمايشى چك چكو ۱۵۰ تا ۲۰۰ سال پيش در شهر استهبان برگزار مى شده است. بيشتر اشعارش ثابت است و اشعارى كه انتخاب شده سنتى است و دهان به دهان نقل شده است.
گويندگان اين اشعار شاعران استهبان هستند كه در طى سال ها اين اشعار را سروده اند. چك چكو نوعى تعزيه و نمايش سنگ پرانى است. عزاداران دو چوب تراشيده كه از نوعى صندل تراشيده شده است را در مشت مى گيرند و براساس آهنگ شعر مرثيه خوان دست ها را بر بالاى سر مى برند و آنها را به هم مى كوبند و سپس خم مى شوند و سنگ ها را در ميان پاها بارديگر بر هم مى زنند و يك قدم به جلو مى روند. در اصل اين مراسم با برهم زدن سنگ برگزار مى شد ولى به دليل خورد شدن سنگ، چوب جايگزين شد.
اين مراسم نوعى آئين نمايش حالت نمادين دارد. اين آئين كه خاص روز عاشورا است، با حضور حداقل ۲۰۰ تا ۳۰۰ نفر اجرا مى شود.ازجمله پیشکسوتان برگزارکننده این آیین عاشورایی  مرحوم محمدعلی دادور،مرحوم ماشااله رازی،مرحوم مشهدی غلام غلامی،مرحوم قنبرهمایونی،مرحوم محمودپیراسته و دیگرافرادی همچون آقایان الیاس دوام(پدرنویسنده این متن)،حسن محفوظی،محمدسراجی،محمدتیراندازو...می باشند

 

نوشته شده در شنبه بیست و هشتم آذر 1388ساعت 14:39 توسط صفدر دوام| |

دوباره هلال خمیده نشان ازفرارسیدن ماه محرم به مامیدهدوشبنم اشک چشمان آسمان دل رااشکبارکرده است فلسفه محرم چیست که غم سقف وفضای عالم رامیگیردوماتم درتکایا،حسینیه هاوخانه هاخانه میکند!مرحوم میرزاجوادملکی تبریزی درمراقبات مینویسد:کودکانم رامی دیدم که دردهه نخست ماه محرم غذانمی خورندوبه نان خالی اکتفا می کردند.کسی هم به آنهانگفته بودماه محرم شروع شده است.گمان میکنم عشق درونی آنهابرمی انگیخت.وبه راستی این مظلمه به آزادمردتاریخ زندگی عشق درونی هربشرباهرفکرومذهبی برانگیخته میکندچه آنکه گاندی آزادگی راازحسین بن علی می آموزد.آموزگاری که شهادت،ایثاروآزادگی رادرتاریخ به یادگارگذاشت واشک این روزهاخود کلاس درس آزادگی وایثاردرمکتب آن بزرگوارمی باشدکه به تعبیرالزرونی:دوای دردمن اشکهای بسیارمن است.شهادت هریک ازیاران امام حسین(ع)،گویای پیروزی اودرعرصه تاریخ آزادگی به شمارمیرود!واینک محرم دوباره باحال هوای عشق دربارش شبنم خون ازراه رسیده وبه مافرصتی برای شناختن سرور آزادگان میدهدواشک درچشمان همگان ازشوق این آزادگی رخنه کرده است به راستی گریه کردن هم برای عاشوراحالی دارد...!وصال شیرازی دراین باره شعری زیباسروده:این آه شعله ورکه زدلهارودبه چرخ/زاندوه دل گدازوغم جانگزای کیست؟!/هندووگبرومومن وترسابه یک غمند/این جان ازجهان شده تاآشنای کیست؟!/صاحب عزاکسی است که دلهاست جای او/دلهاجزآنکه مونس دلهاست جای کیست؟!

نوشته شده در جمعه بیست و هفتم آذر 1388ساعت 10:54 توسط صفدر دوام| |

نوشته شده در دوشنبه بیست و سوم آذر 1388ساعت 15:47 توسط صفدر دوام| |

امروزعصرانجمن غیردولتی دوستداران حافظ درشیرازنشست نقدآثارمحمدرضاآل ابراهیم رابرگزارخواهدکردجدای ازحس ناسیونالیستی ودوستی دیرینه ام باآل ابراهیم اینگونه نشست هادرراستای شناخت بیشترظرفیت های ادبی وفرهنگی بسیارتاثیرگذاراست.،آل ابراهیم بیش ازسه دهه درحوزه های فرهنگ مردم وداستانویسی معاصر بی سروصداوهیاهوفعالیت داشته است واینک جاداردعابران پیاده روواژه های قلم بیش ازپیش آثاراورابشناسندبه ویژه آنکه این نشست باحضورنویسنده مطرح هم روزگارماصاحب کتاب اسفارکاتبان ابوتراب خسروی برگزارمیشود!

نوشته شده در دوشنبه نهم آذر 1388ساعت 6:15 توسط صفدر دوام| |

درغروب روزعرفه ارباب معرفت درانتظارطلوع آفتاب عیدقربان می نشینند،آفتابی که انسان راتولدی دوباره نویدمیدهدچراکه دعای عارفانه عرفه توانسته روح وجان دلسوخته گان رااحیاکند!عیدقربان جشنواره انسان به جهت شکست شیطان است واین جشن میتواندانسان رابه باغ معرفت که میوه های آن حاصل صبرونجابت است،دعوت نمایدمیوه ای که شیرین ترازانجیروخوشبوترازریحان باغچه دنیاست!به راستی انسان اگربتوانددرمیقات عرفات دربرابردیودرون ایستادگی کندشیطان درمقابلش خسی بیش نخواهدبود.خداکندکه دراین ایام به حرمت عارفان درگاه حق دلهای مانیزبه سپیدی احرام حاجیان مبتلا گرددتاازسیاهی غفلت وخودکامگی دوربماند،سعی صفاومروه سهم زندگیمان.                                                                                                         

نوشته شده در جمعه ششم آذر 1388ساعت 22:17 توسط صفدر دوام| |

چهارروزپیش سالروزسومین سال تولددخترم غزل بود ومن علی رغم میل باطنی ام نتوانستم شرح حالی دروبلاگ بنویسم انگاروبلاگ نویسی هم مانندسرودن شعراست که حتمابایدذوق سرودن آن دروادی خیال احساس شودبه هرحال دوم آذرماه شعری راکه دراسفندماه سال گذشته سروده بودم برای غزل درصفحه آخرروزنامه عصرمردم چاپ کردم شایدهنگامی که توانست این شعررابخواندسپاسگذارپدرشود!جای همه دوستان سبزجشن تولدکوچکی نیزدرخانه من وهمسرم برای غزل گرفتیم که خالی ازلطف نبوداین نوشتاررادرخاطره ای پاییزی برای دخترم نوشتم وبرای همه دوستداران پاییزآرزوی شادباش دارم ازخداکه پنهان نیست ازشماچه پنهان من همیشه دوستدارپاییزباخاطرات رنگارنگش بوده وهستم،وبرای گواه این ادعاچندروزدیگرشعرخاطره ای راازآذرماه۷۸دروب نوشت،خواهم گذاشت!

نوشته شده در جمعه ششم آذر 1388ساعت 1:28 توسط صفدر دوام| |

بزرگترین رویداد فرهنگی استان در حوزه علم و پژوهش در سال جاری تا چند روز دیگر با برگزاری نمایشگاه بزرگ کتاب در شهرک گلستان شیراز اتفاق خواهد افتاد. با توجه به این که جریان­سازی علمی یکی از مهمترین اهداف برگزاری اینگونه نمایشگاه­ها به شمار می­رود به باور بسیاری از صاحبنظران عرصه علم و پژوهش با شناخت نیازمندی­های علمی کشور و وارد کردن کتاب­های علمی در آن حوزه­ها می­توان از طریق اینگونه نمایشگاه­ها که خوشبختانه چند سالی است در سطح شهرستان­ها نیز برگزار می­شود به ارتقای علمی کشور کمک نمود. اما در سال پیش علی­اکبر اشعری مشاور رئیس جمهور و رئیس کتابخانه ملی ایران سرانه شبانه­روزی هر شهروند ایرانی را تنها 2 دقیقه اعلام کرد که این میزان در مقایسه با کشورهای توسعه یافته که سرانه شبانه­روزی آنها 90 دقیقه است یا حتی در مقایسه با کشورهای در حال توسعه­ای چون ترکیه یا مالزی که 55 دقیقه در روز می­باشد باید نتیجه گرفت سرانه مطالعه در کشور ما چیزی در حد فاجعه است!!بررسی آماری که از سرانه تیراژ کتاب در کشور گرفته می­شود سرانه تیراژ کتاب در ایران نزدیک به 2 هزار کتاب برای هر عنوان است که این رقم نیز در مقایسه آماری با دیگر کشورهای درحال توسعه رضایتبخش نمیباشد.متأسفانه در مقایسه با کتابخانه­ها، ورزشگاه­ها، آرایشگاه­ها، گیم­نت­ها، مناطق گردشی، کافی شاپ­ها و... شلوغ و پرترافیک هستند یعنی مردم ما با این پیشینه تمدن و تاریخی قلیان و نسکافه را بر کتاب ترجیح می­دهند.برخی تکیه کردن مردم ما به فرهنگ شفاهی را دلیل اصلی عدم مطالعه می­دانند و برخی دیگر نیز علت اصلی این معضل را قیمت گران کتاب ارزیابی می­کنند که نگارنده این متن با این نظر موافق نیست!در حال حاضر کتابخانه­های مجهزی در سطح کشور ایجاد شده که می­تواند نیاز اقشار کتابخوان و اهل مطالعه را در حوزه­های علوم انسانی، پزشکی، پژوهشی و... برآورده کند اما مشکل اصلی ما این است که جوان ما روزانه یا در هفته حاضر به پرداخت 10 هزار تومان هزینه کافی­شاپ، قلیان میوه­ای، پیتزا و سیگار می­باشد اما برای عضویت یکساله در کتابخانه­ای 2 هزار تومان پرداخت نمی­کند که این از دیدگاه مهندسی فرهنگی بدون تردید مشکل به شمار می­رود!با این حال برگزاری نمایشگاه کتاب در طول فصول مختلف سال در کشور و در این سال­ها در سطح شهرستان­ها نقطه عطفی در این آسیب­شناسی به شمار می­رود که کشور ما باید حداقل در ده سال آینده یا به تعبیر دیگر تا سال 1404 پایان برنامه چشم­انداز 20 ساله به اهداف خود در این راستا دست یابد.

نوشته شده در پنجشنبه بیست و یکم آبان 1388ساعت 8:13 توسط صفدر دوام| |

چند سال پیش یادم هست که گفتگویی با یکی از اعضای شورای مرکزی سازمان نظام مهندسی کشور داشتم و پیرامون معضلات و پیامدهای حاشیه­نشینی گفتگوی رسانه­ای انجام شد که وی تأکید داشت: حاشیه­نشینی نه به معنای زندگی در حاشیه شهر بلکه به معنای زندگی در حاشیه قانون است!در کلانشهر شیراز براساس آمار، یک چهارم جمعیت حاشیه­نشین هستند.محله­هایی در حال حاضر عمق این فاجعه را به ما نشان می­دهند. خیابان شیخ علی چوپان که همه مردم از آسیب­های اجتماعی، فرهنگی و... آن آگاهی کامل دارند یکی از محله­های حاشیه­نشین شهر شیراز و در جوار قبرستان دارالرحمه قرار گرفته است.شاید همواره در گزارش­ها و خبرها که مربوط به مناطق حاشیه­ای است به معضلات و مشکلات این مناطق اشاره بسیار شده است اما متأسفانه هیچکدام از این مشکلات اساسی روزمره همچون جمع­آوری زباله، روشنایی معابر در شبانگاه و ایجاد فاضلاب شهری نمی­تواند معضلات درونی این مناطق را پایان دهد!البته ناگفته نماند که در منطقه شیخ علی چوپان چنانکه اهالی آنجا می­گویند، پس از گذشت بیش از یک سال از دریافت هزینه فاضلاب هنوز خبری از ایجاد فاضلاب شهری برای کوچه­های پرپیچ و خم و غیراستاندارد این منطقه نمی­باشد؟!هر چند در نگاه کلان برای جلوگیری از حاشیه­نشینی باید به جای بخشی­نگری به نگرش منطقه­ای روی آورد اما باید به این مهم توجه ویژه داشت که برنامه­های عمرانی را در محدوده جغرافیایی وسیع­تری برای مهار مهاجرت­ها، اصلاح نظام سکونتگاهی که در بافت قدیم شیراز و حاشیه­های آن نیاز به توجهی خاص دارد انجام پذیرد.حوالی ساعت 12 ظهر در کوچه­های شیخ علی چوپان بیش از 4 نفر از پاکبانان شرکت­های وابسته به شهرداری شیراز مشغول نظافت کوچه­ها و همچنین جوی حاشیه­ای منطقه بودند اما باور کنید که در این گونه مناطق نه با 4 نفر در روز بلکه 10 برابر آن امیدی به پایداری نظافت کامل حداقل 24 ساعته نیست؟!زمانی به بحث فرهنگ­سازی برای این مناطق جهت نریختن زباله و همچنین رها نکردن آب فاضلاب در کوچه بسیار تأکید می­گردید اما این امر برای اینگونه مناطق تاکنون تأثیرگذار نبوده است. البته این جا جای گله­ای از مسئولان است که در این مناطق نه تنها فرهنگسرا یا کتابخانه ایجاد نگردیده بلکه حتی یک پارک محله­ای نیز برای تفریح کودکان وجود ندارد!ساخت و سازهای غیررسمی و اشتغال­های کاذب همچون خرید نان خشک، آهن­آلات، یخچال خراب و... به راستی معضلاتی است که در این محله و حتی برخی دیگر از بافت­های قدیم شیراز به چهره شهر آسیب رسانده است و در صورت ادامه این امر در آینده به تقابل با زندگی اجتماعی شهر و بروز بحران­های مختلف خواهد انجامید! چرا که هر چند شهر گسترش می­یابد اما خبری از راه حلی اساسی برای این مناطق اندیشیده نمی­شود و تنها هر از گاهی پس از گزارش اجتماعی یا محله­ای مسئولان جوابیه­ای رهسپار دفتر رسانه­ها می­کنند!؟برخی از اهالی منطقه شیخ علی چوپان شیراز می­گویند: اگر مسئولان جهت عمران و بهسازی منطقه گام بردارند ما نیز در حد توان که در اختیار گذاشتن نیروی انسانی است جهت حل معضلات محله­مان کمک خواهیم کرد.با این حال بسیار باید به موارد مهمی چون افزایش توان آموزشی، فرهنگی، اقتصادی، حرفه­آموزی و همچنین ایجاد زمینه­های نوسازی و بازسازی مناطق حاشیه­نشین و جلب مشارکت ساکنین توجه داشت تا مشکلات موجود در این راستا کاهش یابد. در غیر این صورت زمانی اجرای طرح­های یاد شده در مناطقی چون شیخ علی چوپان و... امثال آن بسیار هزینه­آور خواهد بود که از جیب مردم و دولت بایدپرداخت شود!

نوشته شده در چهارشنبه بیستم آبان 1388ساعت 6:43 توسط صفدر دوام| |

امشب پس ازگذشت یک ماه رمان وزین سالهای ابری نوشته نویسنده معاصرمان علی اشرف درویشیان به پایان رساندم وبیش ازگذشته باشخصیت بزرگ این بزرگوارآشناگردیدم!درویشیان هم اینک درگوشه خانه دربستربیماریست اماآزادگیهاومبارزات اودردهه های ۴۰و۵۰باشرح حال اودرسالهای ابری جاودانه خواهدماند!چراکه قهرمانان حقیقی این سرگذشت جان های زلالی داشته اندازاین رودرافق تاریخ همواره خواهنددرخشید

نوشته شده در دوشنبه هجدهم آبان 1388ساعت 22:18 توسط صفدر دوام| |

در سایه­سار گنبد فیروزه­ای امامزاده سید تاج­الدین غریب محله سنگ سیاه دروازه کازرون که همگان این مکان را بافت کهن شهر شیراز می­دانند خانه ضیائیان، یکی از آثار به جای مانده قاجاریه در شیراز می­باشد که کاشی­های منحصر به فردش آن را از دیگر بناهای بافت تاریخی شیراز متمایز می­کند. این بنا که به نام سازنده­اش «خانه ضیائیان» خوانده می­شود در محله سنگ­سیاه و جنب آرامگاه سیبویه بزرگ واقع شده است. تنوع موضوع، رنگ، طرح و تکنیک کاشی­ها از جمله مواردی است که در این بنا توجه هر اهل ذوق و هنری را به خود جلب می­کند. در این کاشی­ها از اولین پادشاه اسطوره­ای «کیومرث» تا آخرین پادشاه زمان حیات مرحوم ضیائیان یعنی «احمد شاه قاجار» به تصویر کشیده شده است. در سال 1383 خورشیدی شهرداری شیراز به منظور حفظ آثار تاریخی و فرهنگی این خانه را خریداری و اقدامات مرمتی و بازسازی بخش­های مختلف را آغاز نمود.در این رهگذر برای حفظ هنرهای اصیل و دستی شیراز و جذب نوجوانان و جوانان به این هنرها از سال 87 هنرسرای شیراز به کوشش معاون فرهنگی شهرداری شیراز در این بنا تأسیس گردید. مهدی وثوق مدیریت این هنرسرا در این باره می­گوید: این هنرسرا در جهت حفظ و احیای هنرهای دستی و آموزش نسل امروز در این مکان ایجاد گردیده است.وی با این حال اضافه کرد: اگر از بین 5 هزار نفر دانش­آموز بازدیدکننده و گروه هدف ما تعداد 30 تا 50 نفر راغب به پرداختن به این هنرها شوند هنرهای صنایع دستی همچون خاتم­کاری، معرق، پیکرتراشی، منبت، فلزکاری و تذهیب منسوخ نخواهند شد!وی به استقبال دانش­آموزان در سال تحصیلی جدید از این مکان اشاره کرد و گفت: از اول آبان ماه تا اواسط این ماه تعداد 700 نفر از دانش­آموزان شیرازی از این هنرسرا بازدید کرده­اند که علاوه بر آن دانشجویان معماری دانشگاه حافظ نیز بازدید داشته­اند. وی در عین حال اضافه کرد: با دانشگاه­ها و مراکز آموزش عالی در تعامل هستیم تا نسل امروز با هنرها و صنایع دستی شیراز آشنایی بیشتری پیدا کنند.وثوق افزود: بازدید از خانه مرحوم ضیائیان (هنرسرای شیراز) روزانه به طور رایگان برای عموم مردم آزاد می­باشد.وی با بیان این مطلب که از ظرفیت هنری جوانان در این هنرسرا استفاده شده است اظهار داشت: بازدید گردشگران داخلی و خارجی و توجه مدیران فرهنگی استان به این بنا و نظیر آن موجب ترویج فرهنگ و هنر این مرز و بوم خواهد شد. وی با این حال از همکاری مناسب سازمان آموزش و پرورش فارس و دانشگاه­های شیراز و استان در این راستا تقدیر و تشکر کرد. بازدید از این هنرسرا و دیدن فعالیت­های هنری در این مکان تاریخی برای اهل ذوق خالی از لطف نیست چه آن که می­توان نگین­های هنری و نقش­های اصیل تاریخی بسیاری در ابنیه­های تاریخی محله­های قدیم شیراز را در این مکان مشاهده نمود. خانه ضیائیان بدون تردید یکی از نگین­های پرنقش پایتخت فرهنگی کشور است که در جوار محله سنگ­سیاه جا خوش کرده است. از این رو شایسته است اهل ذوق، هنر و معرفت این نگین درخشان را با چشم دل مشاهده نمایند.

نوشته شده در شنبه شانزدهم آبان 1388ساعت 16:3 توسط صفدر دوام| |